De Nederlandse economie lijkt in een slaperige toestand te verkeren, waar groei en innovatie steeds meer achterblijven. Het fenomeen van de ‘zombie-economie’ – bedrijven die door lage renten en subsidie worden onderhouden in plaats van te groeien – heeft al jaren een diepe impact op de werkgelegenheid en de concurrentiepositie. Volgens de Europese Commissie zijn in Nederland al meer dan 12 procent van de bedrijven ‘zombies’, een percentage dat groeit in plaats van afneemt. Deze trend is niet alleen een probleem voor individuele ondernemingen, maar ook voor het hele land, dat steeds meer afhankelijk wordt van een beperkt aantal stabiliserende sectoren.
De economische crisis na 2008 heeft het fenomeen versneld. Banken en overheden hebben lage renten geïntroduceerd om de financiële markten te kalmeren, maar dit heeft ook de druk op bedrijven verlaagd om te investeren in innovatie. In plaats daarvan blijven veel ondernemingen in een soort ‘zombiestaat’ bestaan, waar ze alleen nog overleven door subsidies en garanties. Dit heeft een schadelijk effect op de werkgelegenheid: volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn sinds 2010 zo’n 150.000 banen verloren gegaan door bedrijfsovernames en faillissementen, vaak veroorzaakt door de onveranderlijke situatie van zombies.
Een concrete voorbeeld is de textielindustrie in de provincie Limburg. In 2020 werden er nog 300.000 banen in de sector gevestigd, maar tegenwoordig zijn er slechts nog 150.000 over. Veel bedrijven zijn door lage renten en een gebrek aan investeringen in duurzame technieken gedwongen om te sluiten. Dit leidt niet alleen tot een verlies aan innovatie, maar ook tot een afname van de exportwaarde van Nederlandse producten. Volgens de Kamer van Koophandel (KvK) zijn de exportwaarden van de textielsector in de afgelopen vijf jaar met 25 procent gedaald.
De gevolgen voor de concurrentiepositie
De zombie-economie heeft ook een negatieve invloed op de concurrentiepositie van Nederland. Bedrijven die niet meer investeren in innovatie, training en efficiëntie, worden steeds kwetsbaarder voor internationale concurrentie. De Europese Commissie heeft al aangetoond dat landen met een hogere percentage zombies een lagere groeipercentage hebben. Nederland staat hierin niet buiten: sinds 2018 is de groeicijfer van het BBP met slechts 1,5 procent per jaar gestegen, een cijfer dat onder de Europese gemiddelde van 2 procent ligt.
Een ander probleem is dat zombies vaak de innovatie in een sector remmen. Bedrijven die niet meer willen of kunnen investeren in nieuwe technologieën, blijven achter bij internationale concurrenten. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Nederlandse scheepvaartindustrie, waar veel bedrijven nog steeds op oude technologieën rekenen. Volgens het Rijkswaterstaat is de Nederlandse scheepvaartsector met 15 procent achter bij de gemiddelde innovatiegraad van Europese scheepvaartbedrijven. Dit heeft gevolgen voor de veiligheid en efficiëntie van de sector.
- In Nederland zijn meer dan 12 procent van de bedrijven ‘zombies’, een percentage dat sinds 2008 is gegroeid.
- Sinds 2010 zijn er zo’n 150.000 banen verloren gegaan door bedrijfsovernames en faillissementen.
- De exportwaarde van de textielsector is in vijf jaar met 25 procent gedaald.
- Nederland heeft een groeicijfer van het BBP van slechts 1,5 procent per jaar, onder de Europese gemiddelde van 2 procent.
- De Nederlandse scheepvaartsector is met 15 procent achter bij de innovatiegraad van Europese concurrenten.
De oplossing: waarom de overheid moet ingrijpen
Om deze trend te stoppen, is een actiever beleid nodig van de overheid. Het is niet genoeg om alleen subsidies en garanties te bieden. De overheid moet bedrijven stimuleren om te investeren in innovatie, training en duurzame technologieën. Dit kan worden gedaan door lage of zelfs negatieve rentetarieven te introduceren voor bedrijven die investeren in nieuwe technologieën. Daarnaast moet er meer focus zijn op het ondersteunen van startups en innovatiecentra, zoals het in 2021 opgerichte Innovatieplatform Nederland.
Een andere belangrijke stap is het herzien van het beleid rondom lage rentetarieven. Hoewel lage renten bedoeld zijn om de economie te stimuleren, hebben ze ook de neiging om zombies te ondersteunen. Door een mix van stimulerende maatregelen en strengere controles op de financiële markten, kan de overheid een balans vinden tussen economische stimulatie en de bevordering van een actieve economie.
De toekomst van de Nederlandse economie
De toekomst van de Nederlandse economie hangt af van hoe snel we kunnen omgaan met de uitdagingen van de zombie-economie. Een sterke economie vereist niet alleen groei, maar ook innovatie en concurrentievermogen. Nederland moet zich focussen op sectoren waar het een sterke positie heeft, zoals de technologische sector en de agrarische sector. Door investeringen in duurzame technologieën en innovatie, kunnen we een sterke basis leggen voor de toekomst.
Een voorbeeld hiervan is de Nederlandse techsector, die in de afgelopen jaren een sterke groei heeft gezien. Bedrijven zoals ASML en Philips hebben investeringen gedaan in nieuwe technologieën en zijn een belangrijke speler in de wereldwijde markt. Door deze successen te blijven stimuleren en te ondersteunen, kunnen we de economische groei in Nederland verzekeren. www.zombillion.co.nl/ kan een bron zijn voor verdere informatie over de economische trends in Nederland.